อุเปนทรวิเชียรฉันท์ ๑๑

อุเปนทรวิเชียรฉันท์ ๑๑

แผนผังบังคับอุเปนทรวิเชียรฉันท์ ๑๑

ฉันทลักษณ์อุเปนทรวิเชียรฉันท์ ๑๑

อุเปนทรวิเชียรฉันท์  (อ่านว่า  อุ-เปน-ทฺระ-วิ-เชียน-ฉัน)  เป็นชื่อฉันท์อย่างหนึ่ง มีความหมายว่า  “ฉันท์ที่มีลีลาคล้ายหรือรองจากอินทรวิเชียรฉันท์”    ซึ่งฉันท์ประเภทนี้ใช้สำหรับดำเนินเรื่องอย่างธรรมดา
คณะและพยางค์ 

อุเปนทรวิเชียรฉันท์  ๑  บท ประกอบด้วยคณะและพยางค์  ดังนี้
มี ๒ บาท  วรรคหน้ามีจำนวน  ๕  คำ/พยางค์   และวรรคหลังมีจำนวน  ๖  คำ/พยางค์

๑  บาท  นับจำนวนคำได้  ๑๑  คำ/พยางค์   ดังนั้น  จึงเขียนเลข  ๑๑ หลังชื่อ      อุเปนทรวิเชียรฉันท์ นี่เองครับ   แต่นักเรียนต้องสังเกตที่ครุ-ลหุ  (มีฉันทลักษณ์ที่คล้ายอินทรวิเชียรฉันท์มาก)  ในแต่ละบาทจะปรากฏคำครุ-  คำลหุ  ดังนี้

วรรคหน้าเป็นครุในคำที่  ๒,  คำที่  ๔  และ  คำที่  ๔    เป็นลหุในคำที่  ๑  และ  คำที่  ๓

วรรคหลังเป็นครุในคำที่  ๓,  คำที่  ๕  และ  คำที่  ๖    เป็นลหุในคำที่  ๑,  คำที่  ๒  และ  คำที่  ๔

อุเปนทรวิเชียรฉันท์   ๑  บทมีจำนวนทั้งสิ้น  ๒๒  คำ/พยางค์

สัมผัส

พบว่า  อุเปนทรวิเชียรฉันท์   มีสัมผัสนอก  (ที่เป็นสัมผัสภายในบท)  จำนวน  ๒  แห่ง ดังนี้

๑.  คำสุดท้ายของวรรคหน้าในบาทที่  ๑   ส่งสัมผัสกับคำที่  ๓  ของ วรรคหลังในบาทเดียวกัน

๒.  คำสุดท้ายของวรรคหลังในบาทที่  ๑  ส่งสัมผัสกับคำสุดท้ายของวรรคหน้าในบาทที่  ๒

          สัมผัสระหว่างบท  พบว่า  คำสุดท้ายของบท  ส่งสัมผัสกับคำสุดท้ายของวรรคหลังในบาทที่ ๑  ของบทต่อไป

          คำครุ  ลหุ   อุเปนทรวิเชียรฉันท์   ๑  บท  มีคำครุทั้งหมด  ๑๒  คำ/พยางค์  และมีคำลหุทั้งหมด  ๑๐  คำ/พยางค์   ให้นักเรียนสังเกตสัมผัสบังคับ  (สัมผัสนอก)  และบังคับครุ-ลหุ  อุเปนทรวิเชียรฉันท์  ๑๑  ตามผังภาพ

         คำครุ   สัญลักษณ์แทนด้วย    ั

       คำลหุ   สัญลักษณ์แทนด้วย    ุ    ให้นักเรียนดูตัวอย่างตามผังภาพ ครับ

แผนผังบังคับและตัวอย่างคำประพันธ์อุเปนทรวิเชียรฉันท์ 11

ตัวอย่างคำประพันธ์อุเปนทรวิเชียรฉันท์ ๑๑

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

ติดตาม

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 98 other followers

%d bloggers like this: