พระอิสริยศักดิ์

ความหมาย  “พระอิสริยศักดิ์    ฐานันดรศักดิ์   บรรดาศักดิ์    ราชทินนาม”

 

ผู้เขียน  :  นายปิยะฤกษ์  บุญโกศล

          ความหมาย  อิสริยศักดิ์    ถึงวันนี้ต้องเริ่มทำความเข้าใจกันเป็นลำดับ ๆ

          อิสริยศักดิ์  เกิดจากคำว่า  อิสริย,  อิสริยะ  อ่านว่า  อิดสะริยะ   แปลว่า  ความเป็นใหญ่, ความเป็นเจ้า,  ความยิ่งใหญ่  คำหนึ่ง    กับคำว่า  ศักดิ, ศักดิ์  แปลว่า  อํานาจ, ความสามารถ  อีกคำหนึ่ง   รวมแล้ว  อิสริยศักดิ์  จึงแปลว่า  อำนาจแห่งความเป็นเจ้า    เจ้าในที่นี้จะต้อง  “ทรงกรม”     ในความหมายการทรงกรมนั้นมีใจความตอนหนึ่งว่า

           “ตามประเพณีเฉลิมพระอิสริยศักดิ์ เจ้านายแต่เดิมจะต้องประกอบพิธี ๒ ครั้ง คือ พิธีอภิเษก หมายถึงพิธีรดน้ำบนศีรษะ และพิธีรับกรม หมายถึงพิธีรับพระสุพรรณบัฏต่อพระหัตถ์พระบาทสมเด็จพระเจ้ายู่หัว พระสุพรรณบัฏนั้นเป็นแผ่นทองคำจารึกพระนามเจ้านายพระองค์นั้นและมีใบกำกับ พระสุพรรณบัฏ เป็นอำนาจในการตั้งเจ้ากรมปลัดกรม และ สมุห์บัญชี แต่เดิมพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว จะเสด็จพระราชดำเนินไปทรงประกอบพระราชพิธีตามวังของเจ้านายที่ได้รับพระราชทานอิสริยศักดิ์นั้น เป็นเช่นนั้นจนกระทั่งถึงรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงมีพระราชดำริว่าประเพณีการเสด็จฯ ไปพระราชทานพระสุพรรณบัฏถึงวังเจ้านาย ดูกลับจะทำให้เจ้านายที่กรมเดือดร้อนสิ้นเปลืองโดยไม่จำเป็นจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้แก้ไขประเพณีการตั้งกรมเจ้านายในบางอย่างคือ

           โปรดเกล้าฯ ให้มีการตั้งกรมเนื่องในเวลามีงานมงคลราชพิธี เช่น เฉลิมพระชันษา เป็นต้น
ตั้งพระสุพรรณบัฏเจ้านายในมณฑลพระราชพิธีนั้น ไม่ต้องมีงานสวดมนต์เลี้ยงพระที่วังอย่างแต่ก่อน”

           ให้เจ้านายเสด็จเข้ามารับพระราชทานพระสุพรรณบัฏและให้อาลักษณ์อ่านประกาศในท้องพระโรงและเสด็จออกเป็นการเต็มยศในงานนั้น

           เมื่อเสร็จการพระราชพิธีแล้ว จึงให้พนักงานเชิญพระสุพรรณบัฏไปส่งมอบถวายที่วัง
ในวันฤกษ์ตามที่เจ้านายพระองค์นั้นจะทรงกำหนด

           เมื่อ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ออกพระราชบัญญัติลักษณะเกณฑ์ทหารปล่อยพลเมืองจากสังกัดกรมต่าง ๆ ไปอยู่ในปกครองของเทศาภิบาลตามท้องที่ และให้บรรดาชายฉกรรจ์ทุกคนต้องรับราชการทหารชั่วคราว แทนขึ้นทะเบียนเป็นเลกสังกัดอยู่ในกรมอย่างแต่ก่อน พระราชบัญญัตินี้เลิกกรมของเจ้านายหมด แต่นั้นมาคำกรมเป็นแต่ติดอยู่กับพระนามเจ้านาย อย่างไรก็ดีการเฉลิมพระอิสริยศักดิ์เจ้านายก็มิได้เลิกล้มไป ยังคงมีการเฉลิมพระนามและสถาปนาตามพระราชประเพณีตลอดมาทุกรัชกาลจนถึงรัชกาล ปัจจุบัน”

       ในอดีตที่ผ่านมาจะมีการพระราชทานอิสริยศักดิ์  ดังพอจะรู้กัน  คือ

พระราชพิธีสถาปนาสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา  วันเสาร์ที่ ๖ พฤษภาคม ๒๕๓๘ ณ พระบรมมหาราชวัง  เวลา ๑๖.๒๙ น.  ณ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย ในพระบรมมหาราชวัง

อ้างอิง

การทรงกรม.  เข้าถึงได้จาก  http://esanclub.nso.go.th/web๑/mana/pha_g๒.htm

(ออนไลน์)

พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน  พ.ศ.  ๒๕๔๒

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: