วสันตดิลกฉันท์ ๑๔

วสันตดิลกฉันท์ ๑๔


แผนผังบังคับวสันตดิลกฉันท์ ๑๔

 

 

วสันตดิลกฉันท์ แปลว่า

วสันตดิลกฉันท์  (อ่านว่า  วะ-สัน-ตะ-ดิ-หฺลก-ฉัน)  ตามความหมายในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน  วสันต์  แปลว่า ฤดูใบไม้ผลิในคำว่า  ฤดูวสันต์  (ผลิ  แปลว่า  เริ่มงอกปริออกมา, เริ่มแตกดอกออกใบ, เช่น ดอกไม้ผลิ ใบไม้ผลิ)   ดิลก  แปลว่า  เลิศ, ยอด  รวมคำว่า  วสันตดิลกฉันท์  แล้ว  ควรจะหมายถึง  “ฉันท์ที่มีลีลาหรือท่วงทำนองที่ให้ความรู้สึกดุจยอดของใบไม้ที่กำลังคลี่บานเพื่อออกใบออกดอก”  มากกว่า

          คณะและพยางค์
          วสันตดิลกฉันท์  ๑  บท  มี  ๒  บาท  บาทละ  ๒  วรรค 

วรรคหน้า  (วรรคที่  ๑  และวรรคที่  ๓  มี  ๘  คำ/พยางค์)   ส่วนวรรคหลังที่ ๒  และวรรคที่  ๔  มี  ๖  คำ)

         รวมวสันตดิลกฉันท์  ๑  บาท  มีจำนวนคำ  ๑๔ คำ  (นี่คือที่มาของวสันตดิลกฉันท์  ๑๔  ครับ  ยึดตามจำนวนบาทนี่เอง)   รวม ๑  บท  มีจำนวน  ๒๘  คำ/พยางค์

         สัมผัส   

                      พบว่า  สัมผัสวสันตดิลกฉันท์  มีสัมผัสนอก  (ที่เป็นสัมผัสภายในบท)  บท จำนวน  ๒  แห่ง ได้แก่

                      ๑.  คำสุดท้ายของวรรคหน้าในบาทที่  ๑  (วรรคที่ ๑)   ส่งสัมผัสกับคำที่ ๓  ของวรรคหลังในบาทที่  ๑  (วรรคที่  ๒)

                      ๒.  คำสุดท้ายของวรรคหลังในบาทที่  ๑  (วรรคที่  ๒)  ส่งสัมผัสกับคำสุดท้ายของวรรคหน้าในบาทที่  ๒  (วรรคที่  ๓)

 ฉันทลักษณ์วสันตดิลกฉันท์ ๑๔

ตัวอย่างคำประพันธ์วสันตดิลกฉันท์ ๑๔

สัมผัสระหว่างบท 

           พบว่า  คำสุดท้ายของบท  สัมผัสกับคำสุดท้ายของวรรคหลังในบาทที่  ๑  (วรรคที่ ๒)  ของบทต่อไป

          คำครุ  ลหุ  วสันตดิลกฉันท์  ๑  บท  มีคำครุทั้งหมด  ๑๔  คำ  คำลหุ  ๑๔  คำ

ให้นักเรียนสังเกตสัมผัสบังคับ  (สัมผัสนอก)  และบังคับครุ-ลหุ  (ดังที่ครูได้อธิบายความหมายไว้ก่อนหน้านี้แล้ว  ในเรื่อง  ครุ ลหุ คือ)  ตามผังภาพ 

            คำครุ   สัญลักษณ์แทนด้วย    ั

         คำลหุ   สัญลักษณ์แทนด้วย    ุ     ให้นักเรียนดูตัวอย่างตามผังภาพ ครับ

ที่มา/อ้างอิง 

กระทรวงศึกษาธิการ.   สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.   หนังสือเรียน 

              รายวิชาพื้นฐาน  ภาษาไทย  วรรณคดีวิจักษ์  ชั้นมัธยมศึกษาปีที่  ๕.  

              กรุงเทพฯ  :  โรงพิมพ์  สกสค.  ลาดพร้าว,  ๒๕๕๔.

กำชัย  ทองหล่อ.    หลักภาษาไทย.   กรุงเทพฯ  :  รวมสาส์น,  ๒๕๔๐.

แจ่มจันทร์  สุวรรณรงค์.  ลักษณะคำประพันธ์ไทย.   สกลนคร  :  วิทยาลัยครูสกลนคร, 

              ๒๕๓๑.

ราชบัณฑิตยสถาน.   พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน  พ.ศ.  ๒๕๔๒.   กรุงเทพฯ  : 

              นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่นส์,  ๒๕๔๖.

วิเชียร  เกษประทุม.  ลักษณะคำประพันธ์ไทย.   กรุงเทพฯ  :  พัฒนาศึกษา,  ๒๕๔๖.

สิทธา  พินิจภูวดล  และประทีป  วาทิกทินกร.    ร้อยกรอง.  กรุงเทพฯ  :  มหาวิทยาลัย

              รามคำแหง,  ๒๕๑๘.

คำประพันธ์วสันตดิลกฉันท์ 14

ฉันทลักษณ์วสันตดิลกฉันท์ 14

ตัวอย่างคำประพันธ์วสันตดิลกฉันท์ 14

2 Responses

  1. ขอบคุณมากค่ะ สำหรับความรู้ดีๆค่ะ

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: