ลาบวช พระภิกษุใช้คำว่าอะไร

ลาบวช  พระภิกษุใช้คำว่าอะไร

         วันนี้มีมิตรนักอ่านนักศึกษาที่ท่องโลกอินเทอร์เน็ต  ได้ตั้งกระทู้ถามในสื่อสังคมออนไลน์ “เรียนภาษาไทยน่ารู้กับครูปิยะฤกษ์” ว่า  “ลาบวช แปลเป็นคำสำหรับพระภิกษุ”   ซึ่งเป็นเกร็ดความรู้เกี่ยวกับภาษาไทยซึ่งทุกท่านควรรู้และนำไปใช้ให้ถูก ต้องนะครับ   จึงขอตอบว่า

         ลาบวช พระภิกษุ ควรใช้ ลาสิกขา ซึ่งเป็นคำ กริยา หมายถึง ลาสึก, ลาจากเพศสมณะ

ความหมายและการใช้คำ คำว่า “ไทยธรรม และ ไทยทาน”

ความหมายและการใช้คำ  คำว่า  “ไทยธรรม และ ไทยทาน”

          วันนี้มีมิตรนักอ่านนักศึกษาที่ท่องโลกอินเทอร์เน็ต  ได้ตั้งกระทู้ถามในสื่อสังคมออนไลน์ “เรียนภาษาไทยน่ารู้กับครูปิยะฤกษ์” ว่า  “ของถวายพระ แปลเป็นคำสำหรับพระภิกษุให้หน่อย”   ซึ่งเป็นเกร็ดความรู้เกี่ยวกับภาษาไทยซึ่งทุกท่านควรรู้และนำไปใช้ให้ถูกต้องนะครับ   จึงขอตอบว่า

           ของถวายพระ ควรใช้ เครื่องไทยธรรม  เพราะ คำว่า ไทยธรรม อ่านว่า ไท-ยะ-ทํา  เป็นคำนาม หมายถึง ของทําบุญต่าง ๆ, ของถวายพระ  (มาจากภาษา ปาลิ (บาลี) จากคำว่า เทยฺยธมฺม))
          ส่วนคำว่า ไทยทาน  อ่านว่า ไท-ยะ-ทาน  เป็นคำนามเช่นเดียวกัน หมายถึง  ของสําหรับทําทาน (มาจากภาษา ปาลิ (บาลี) จากคำว่า เทยฺยทาน)) ซึ่งคำนี้เหมาะสำหรับการให้ของสำหรับทำทานแก่บุคคลทั่วไป

พระราชเสาวนีย์ หมายถึง

พระราชเสาวนีย์  หมายถึง

เสาวนีย์  หมายถึง  คําสั่งของพระราชินี  โดยใช้ว่า พระราชเสาวนีย์ 

      คำว่า  เสาวนีย์ นี้มาจากภาษาบาลี จากคำว่า  สวนีย

 

อ้างอิง

   พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน  พ.ศ.  ๒๕๔๒

คำราชาศัพท์หมวดที่อยู่อาศัย

คำราชาศัพท์หมวดที่อยู่อาศัย

พระบรมมหาราชวัง เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า วังหลวง 

วังหลวง หมายถึง วังซึ่งเป็นที่ประทับของพระเจ้าแผ่นดิน  ในรัชกาลที่ ๔ ทรงบัญญัติให้เรียกว่า พระบรมมหาราชวัง.

พระราชวัง  เป็นสถานที่มีความสำคัญรองจากพระบรมมหาราชวัง (ที่อยู่ของพระมหากษัตริย์)

พระราชนิเวศน์ เป็นสถานที่มีความสำคัญรองจาก พระราชวัง   มีไว้สำหรับพระมหากษัตริย์ เสด็จพระราชดำเนินแปรพระราชฐาน

วัง เป็นที่ประทับของพระบรมวงศานุวงศ์  (ที่อยู่ของเจ้านาย)

ปราสาท หมายถึง เรือนมียอดเป็นชั้น ๆ สําหรับเป็นที่ประทับของ พระเจ้าแผ่นดินหรือเป็นที่ประดิษฐานสิ่งศักดิ์สิทธิ์  ปลูกสร้างอยู่ในพระบรมมหาราชวัง หรือ พระราชวัง

พระราชมนเทียร หมายถึง เรือนหลวง ประเภทที่มีหลังคาจั่ว มีช่อฟ้าหน้าบัน ปลูกสร้างอยู่ในพระบรมมหาราชวัง หรือพระราชวัง

พระที่นั่ง คือ เรือนหลวงที่อยู่ในพระบรมมหาราชวังและในพระราชวัง

พระที่นั่งโถง หมายถึง พระที่นั่งโล่งไม่มีฝา

พระตำหนัก หมายถึง อาคารที่ประทับของพระมหากษัตริย์

ตำหนัก หมายถึง อาคารที่ประทับของพระราชวงศ์ (เรือนของเจ้านาย) หรือ กุฏิของสมเด็จพระสังฆราช

พลับพลา หมายถึง ที่ประทับชั่วครั้งคราวสําหรับรับรองพระเจ้าแผ่นดิน และพระบรมราชวงศ์ชั้นสูง

พระที่นั่งชุมสาย  หมายถึง  สถานที่สําหรับพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระบรมราชินีประทับในงานต่าง ๆ ของทหาร ลูกเสือ และงานพิเศษบางโอกาส มีลักษณะเป็นแท่นสี่เหลี่ยม ดาดด้วยหลังคาผ้าระบาย ๓ ชั้น มีสายไหมห้อย

อ้างอิง

ราชบัณฑิตยสถาน.   พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน  พ.ศ.  ๒๕๔๒.  

           กรุงเทพฯ  :  นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่นส์,  ๒๕๔๖.

 

คำราชาศัพท์หมวดของใช้

คำราชาศัพท์หมวดของใช้

ม่าน, มุ้ง = พระวิสูตร พระสูตร

หมอน = พระเขนย

ประตู = พระทวาร

หน้าต่าง  =  พระแกล, พระบัญชร

ถาดน้ำชา = ถาดพระสุธารส

คนโทน้ำ = พระสุวรรณภิงคาร

ของเสวย = เครื่อง

ช้อน  = ฉลองพระหัตถ์ช้อน

ส้อม  = ฉลองพระหัตถ์ส้อม

ตะเกียบ  = ฉลองพระหัตถ์ตะเกียบ

กระจก = พระฉาย

หวี  = พระสาง

แว่นตา  = ฉลองพระเนตร

มีดโกน  = พระแสงกรรบิด

ปืน = พระแสงปืน

อ่านเพิ่มเติม

คำราชาศัพท์ ร่างกาย

คำราชาศัพท์ ร่างกาย

(ราชาศัพท์ใช้สำหรับพระมหากษัตริย์  พระบรมราชินี  และพระบรมวงศ์ชั้นสูงที่ทรงได้รับพระราชทานฉัตร  ๗  ชั้น)

คำราชาศัพท์ ร่างกาย เกี่ยวกับภายนอก

อวัยวะน้อยใหญ่ในร่างกาย  =  พระองคาพยพ

ผม = พระเกศา     

หัว  =  พระเจ้า  (ใช้สำหรับพระมหากษัตริย์เท่านั้นนะครับ) 

หัว  =  พระเศียร,  พระศิระ

กะโหลกศีรษะ  =  พระสิรัฐิ  (อ่านว่า  สิ-รัด-ถิ  นะครับ)  หรือ  พระสีสกฎาหะ 

จุก = พระโมฬี

ไรจุก  =  พระจุไร                                        

หน้าผาก = พระนลาฎ    

ขนระหว่างคิ้ว = พระอุณาโลม

คิ้ว = พระขนง  หรือ  พระภมุกา (อ่านว่า  พะ-มุ-กา) หรือ  พระภรู (อ่านว่า  พฺรู)           

ผิวหน้า = พระราศี

ดวงหน้า = พระพักตร์  

ตา = พระเนตร,  พระจักษุ,  พระนัยนา  

ขนตา = ขนพระเนตร

แก้วตา = พระเนตรดารา  

จมูก = พระนาสิก

ขนจมูก = ขนพระนาสิก

หนวด  =  พระมัสสุ

หนวดที่คาง  หรือ  เครา  =  พระทาฐิกะ

แก้ม  =  พระปราง

กระพุ้งแก้ม  =  พระกำโบล

ปาก = พระโอษฐ์

เพดานปาก = พระตาลุ

ฟัน = พระทนต์              

ฟันกราม = พระกราม

เขี้ยว  =  พระทาฐะ,  พระทาฒะ                    

ไรฟัน = ไรพระทนต์

เหงือก = พระทันตมังสา,  พระมุทธา

ลิ้น = พระชิวหา

ลิ้นไก่ = มูลพระชิวหา

จอนหู = พระกรรเจียก

หู  ใบหู = พระกรรณ    

รูหู  =  ช่องพระโสต                   

คาง = พระหนุ (อ่านว่า  หะ-นุ  นะครับ)

คอ = พระศอ   

ไหปลาร้า = พระรากขวัญ    

บ่า = พระอังสะ

ต้นแขน = พระพาหุ

แขน = พระพาหา,  พระกร

ลำตัว = พระองค์

สีข้าง  =  พระปรัศว์     

ผิวหนัง = พระฉวี                      

รักแร้ = พระกัจฉะ

ข้อมือ = ข้อพระหัตถ์,  ข้อพระกร

มือ = พระหัตถ์

ฝ่ามือ  =  ฝ่าพระหัตถ์

นิ้วมือ = พระองคุลี                                                   

นิ้วหัวแม่มือ = พระอังคุฐ

นิ้วชี้ = พระดรรชนี  

นิ้วก้อย = พระกนิษฐา                

นิ้วชี้ = พระดรรชนี หรือ พระดัชนี  ก็ใช้

นิ้วกลาง = พระมัชฌิมา

นิ้วนาง = พระอนามิกา

นิ้วก้อย = พระกนิษฐา

เล็บ  = พระนขา      

อก = พระอุระ, พระทรวง

นม = พระถัน, พระเต้า

เต้านม  =  ยอดพระถัน

เอว = บั้นพระองค์, พระกฤษฎี

หลัง = พระขนอง,  พระปฤษฎางค์

ท้อง = พระอุทร,  พระนาภี

สะดือ = พระนาภี

ตะโพก  หรือ  สะโพก = พระโสณี

ก้น  =  พระที่นั่ง

อวัยวะที่ลับ (ชาย)  =  พระคุยหฐาน  หรือ พระคุยหประเทศ                  

อวัยวะที่ลับ (หญิง)   =  รวมถึงมดลูก  พระโยนี                                             

ลูกอัณฑะ  =  พระอัณฑะ

ต้นขา,  โคนขา,  ขาอ่อน = พระอูรุ

ขา,  ตัก  =  พระเพลา

หัวเข่า = พระชานุ                                                                                  

แข้ง = พระชงฆ์ 

ข้อเท้า = ข้อพระบาท

ตาตุ่ม  หรือ  ข้อเท้า  =  พระโคปผกะ  (อ่านว่า  โคบ-ผะ-กะ  นะครับ)

ฝ่าเท้า = ฝ่าพระบาท

เท้า  =  พระบาท

เท้าทั้งคู่ = พระยุคลบาท

ขน = พระโลมา

เนื้อ = พระมังสา

สิว  =  พระอสา

ไฝ  ต่อม  ฝี  =  พระปีฬกะ

ขี้แมลงวัน  =  ปิลกะ

เงา = พระฉายา  

คำราชาศัพท์ ร่างกาย เกี่ยวกับภายใน

สมอง,  ไขสมอง,  มันสมอง  =  พระมัตถลุงค์

เส้นประสาท  =  ประสาทรูป  (อ่านว่า  ปฺระ-สา-ทะ-รูบ)

ปอด = พระปัปผาสะ

หลอดลม = หลอดพระวาโย

ตับ = พระยกนะ  (อ่านว่า  ยะ-กะ-นะ   นะครับ)

ไต,  ม้าม = พระวักกะ 

ม้าม,  ไต  =  พระปิหกะ

ดี  (น้ำจากต่อมตับ)  =  พระปิตตะ

หัวใจ  =  พระหทัย

ลำไส้ใหญ่  =  พระอันตะ

ลำไส้เล็ก  =  พระอันตคุณ

รก (สิ่งที่ติดมากับสายสะดือเด็กในครรภ์)  =  พระครรภมล  (อ่านว่า  คับ-พะ-มน) 

สายรก  =  สายพระครรภมล

มดลูก  =  กล่องพระสกุล

กระเพาะปัสสาวะ  =  พระวัตถิ

เส้น, เอ็น  =  พระนหารุ

กระดูกซี่โครง  =  พระผาสุกะ

เส้นเลือด,  หลอดเลือด  =  เส้นพระโลหิต,  หลอดพระโลหิต

พังผืด  =  พระกิโลมกะ  (อ่านว่า  กิ-โล-มะ-กะ)

กระดูก  =  พระอัฐิ

กระดูกไหล่  =  พระอังสัฐิ

กระดูกคอ  =  พระคีวรัฐิ

กระดูกสันหลัง  =  พระปิฐิกัณฐกัฐิ

กระดูกเท้า =  พระปาทัฐิ

กระดูกมือ  =  พระหัตถัฐิ

คำราชาศัพท์อื่น ๆ  ที่เกี่ยวกับร่างกาย

เถ้ากระดูก = พระอังคาร,  พระสรรางคาร 

ปัสสาวะ = พระบังคนเบา

อุจจาระ = พระบังคนหนัก      

น้ำตา = น้ำพระเนตร,  พระอัสสุชล

น้ำนม = พระกษีรธารา

เหงื่อ = พระเสโท

น้ำลาย = พระเขฬะ

น้ำมูก  =  มูลพระนาสิก

น้ำในไขข้อ  =  พระลสิกา

เลือดประจำเดือน  (ระดู)  =  พระอุหลบ

ลมหายใจเข้า  =  พระปัสสาสะ

ลมหายใจออก  =  พระอัสสาสะ

อุณหภูมิร่างกาย  =  อุณหภูมิพระวรกาย

ลม  =  พระวาโย

ชีพจร  =  พระชีพจร

เสมหะ  =  พระเสลด

น้ำหนอง  น้ำเหลือง = พระบุพโพ

ไคล  =  พระเมโท

โรคกลาก  =  ดวงเดือน

ฝี  หัวฝี  =  พระยอด

ขี้เล็บ  =  มูลพระนขา

ที่มา  :   ๑)   คำราชาศัพท์  ของกรมวิชาการ  กระทรวงศึกษาธิการ  พ.ศ.  ๒๕๓๙

              ๒)   ความหมายของศัพท์  ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน  พ.ศ.  ๒๕๔๒

กริยาราชาศัพท์

กริยาราชาศัพท์

ตัวอย่างกริยาราชาศัพท์

คำสามัญ

ราชาศัพท์

กิน

เสวย

ชอบ

โปรด

นั่ง

ประทับ

นอน

บรรทม

ให้

พระราชทาน

(เรา)  ให้สิ่งของ ที่ใหญ่

น้อมเกล้าน้อมกระหม่อมถวาย

(เรา)  ให้สิ่งของที่เล็กสามารถจับถือได้

ทูลเกล้าน้อมกระหม่อมถวาย

ดู

ทอดพระเนตร

รู้

ทราบใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท

ป่วย

ประชวร

คำพูด

พระราชดำรัส

พูดด้วย

ตรัส

เดิน (ทางไปที่ไกล ๆ)

เสด็จพระราชดำเนินไป…

เดิน (ทางไปที่ใกล้ ๆ เช่น ในพระบรมมหาราชวัง)

เสด็จลง…

แต่งหนังสือ

ทรงพระราชนิพนธ์

ไอ

ทรงพระกาสะ

หัวเราะ

ทรงพระสรวล

สูบบุหรี่

ทรงพระโอสถมวน

ลงลายมือชื่อ

ทรงพระปรมาภิไธย

มีครรภ์

ทรงพระครรภ์

จับมือ

ทรงสัมผัสมือ

สบาย

ทรงพระสำราญ

จาม

ทรงพระปินาสะ

คำสั่ง

พระราชโองการ  (สังเกตง่าย ๆ  ว่า  ถ้าเป็นพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวจะมีคำว่า  “บรม”  นำหน้าคำว่า  “ราช”  เสมอ

คำสั่งสอน

พระราโชวาท  (บรม)

ทักทาย

พระราชปฏิสันถาร

อยากได้

มีพระราชประสงค์

ล้างหน้า

สรงพระพักตร์

ล้างมือ

ชำระพระหัตถ์