ความหมายและความเป็นมาพิธีทอดกฐิน

ความหมายและความเป็นมาพิธีทอดกฐิน

กฐิน หมายถึง

คำว่า “กฐิน” ตามความหมายของพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒  หมายถึง  “ผ้าพิเศษที่พระพุทธเจ้าทรงอนุญาตแก่ภิกษุสงฆ์เฉพาะกฐินกาล”  ตามศัพท์แปลว่า ไม้สะดึง  คือ กรอบไม้สำหรับขึงผ้าที่จะเย็บเป็นจีวร  

         นอกจากนี้ยังมีคำอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับกฐิน   ซึ่งวันนี้คุณครูขอนำความรู้เกี่ยวกับความหมายของคำศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับการกฐินมาให้นักเรียนได้เรียนรู้  ดังต่อไปนี้ครับ

กฐินกาล

กฐินกาล [กะถินนะกาน] หมายถึง  ผ้าที่ถวายแก่ภิกษุสงฆ์ในพิธีนี้เรียกว่า ผ้ากฐิน ในฤดูกาล

เทศกาลกฐิน 

เทศกาลกฐิน  หมายถึง   ระยะเวลาตั้งแต่แรมค่าหนึ่ง เดือน ๑๑ ถึงกลางเดือน ๑๒

ฤดูกฐิน

ฤดูกฐิน  หมายถึง   มีความหมายตรงตาม  “เทศกาลกฐิน”

หน้ากฐิน

หน้ากฐิน  หมายถึง   มีความหมายตรงตาม  “เทศกาลกฐิน”

 

หลักแห่งการทอดกฐิน

ก่อนจะถึงกฐินกาล  ผู้ประสงค์จะถวายผ้ากฐินแก่ภิกษุสงฆ์วัดใดจะต้องไปแจ้งความจํานงว่าจะนำผ้ากฐินไปทอดที่วัดนั้นเป็นการล่วงหน้า การแสดงความจํานงล่วงหน้านี้ เรียกว่า จองกฐิน

จองกฐิน

จองกฐิน  หมายถึง  ก่อนจะถึงกฐินกาล  ผู้ประสงค์จะถวายผ้ากฐินแก่ภิกษุสงฆ์วัดใดจะต้องไปแจ้งความจํานงว่าจะนำผ้ากฐินไปทอดที่วัดนั้นเป็นการล่วงหน้า การแสดงความจํานงล่วงหน้านี้

ทอดกฐิน

ทอดกฐิน  หมายถึง  การทําพิธีถวายผ้ากฐิน

องค์กฐิน

องค์กฐินมีความหมายถึง ผ้ากฐิน

เครื่องกฐิน

บริวารกฐิน

เครื่องกฐิน บริวารกฐิน  มีความหมายถึง  ผ้ากฐินพร้อมกับของอื่นอันเป็นบริวารสําหรับถวายภิกษุสงฆ์

แห่กฐิน

แห่กฐิน  มีความหมายถึง  เมื่อนําผ้ากฐินไปทอดโดยมีขบวนแห่

ฉลองกฐิน

ฉลองกฐิน  หมายถึง  การจัดงานกฐินที่มีพิธีฉลอง

อนุโมทนากฐิน

อนุโมทนากฐิน  (อะ-นุ-โม-ทะ-นา-กะ-ถิน)  หมายถึง  การที่ภิกษุสงฆ์ผู้ร่วมอยู่ในพิธีอนุโมทนาต่อองค์ครองกฐินตามพระวินัย หรือการที่บุคคลแสดงความยินดีในการที่เขาทอดกฐิน

ผู้กรานกฐิน

ครองกฐิน

องค์ครองกฐิน

ผู้กรานกฐิน  ครองกฐิน  องค์ครองกฐิน  มีความหมายถึง  พระภิกษุผู้ได้รับมอบผ้ากฐินจากสงฆ์โดยวิธีที่กําหนดไว้ในพระวินัย

ผู้กรานกฐิน มีความหมายรวมถึง  ภิกษุสงฆ์ผู้ได้อนุโมทนากฐินแล้ว

อานิสงส์กฐิน

อานิสงส์กฐิน  หมายถึง  ด้วยผลของการทอดกฐิน  หรือ  ในทางวินัยสิทธิพิเศษ ๕ ประการซึ่งมีแก่ภิกษุผู้ได้กรานกฐินแล้ว

กรานกฐิน 

กรานกฐิน  หมายถึง  ขึงไม้สะดึง คือ เอาผ้าที่จะเย็บเป็นจีวรเข้าขึงที่ไม้สะดึง เย็บเสร็จแล้วบอกแก่ภิกษุทั้งหลายผู้ร่วมใจกันยกผ้าให้ในนามของสงฆ์เพื่ออนุโมทนา

หรือ  ภิกษุรูปนั้น ทําตั้งแต่ซัก กะ ตัด เย็บ ย้อม เสร็จในวันนั้น ทําพินทุกัปปะอธิษฐาน เป็นจีวรครอง เป็นจีวรกฐิน

ผู้กราน

ผู้กราน  หมายถึง  ภิกษุผู้เย็บจีวรเช่นนั้น

พิธีทําบัดนี้

พิธีทําบัดนี้ คือ สงฆ์ยกผ้าอันไม่พอแจกกันให้ภิกษุรูปหนึ่ง

จุลกฐิน  หมายถึง

จุลกฐิน หมายถึง  เรียกพิธีทอดกฐินที่ต้องทําตั้งแต่ปั่นฝ้าย ทอ เย็บ ย้อมผ้ากฐิน และถวายสงฆ์ให้เสร็จในวันเดียว    โดยปริยายหมายความว่า งาน ที่ต้องทําอย่างชุลมุนวุ่นวายเพื่อให้เสร็จทันเวลาอันจํากัด

การทอดกฐิน

การทอดกฐิน คือการนำผ้ากฐินไปวางไว้ต่อหน้าสงฆ์ ซึ่งมีจำนวนอย่างน้อย ๕ รูป โดยมิได้เจาะจงว่าจะถวายภิกษุรูปใดรูปหนึ่ง

อ่านเพิ่มเติม